“Ik heb een taai vel. Dat is ook nodig met alle bagger op sociale media”

Servais Verherstraeten, christendemocratisch boegbeeld uit Mol, zou volgens waarnemers binnenkort minister kunnen worden, met riant kantoor, eigen personeel en een hele administratie tot zijn beschikking. Ofwel blijft hij oppositielid, met bijbehorend één van de honderdvijftig zitjes in het parlement en een krap kantoortje in de catacomben van de Wetstraat. Zeg nu nog dat een regeringsvorming niet spannend is.

Vrijdagavond nog werd Servais Verherstraeten samen met partijgenoot Koen Geens opnieuw verwacht bij informateur Paul Magnette (PS). In de voorbije week heeft Magnette met zowat alle partijen verschillende ontmoetingen gehad. De Kempenaar is als leider van de CD&V-fractie in het federale parlement een voor de hand liggende partner van hoofdonderhandelaar Koen Geens, al wil hij daar zelf zeker niet de nadruk op leggen. Verwacht van hem ook geen onthullingen.

Van alle parlementsleden is Verherstraeten misschien wel de meest behoedzame. Daar wordt hij soms voor op de korrel genomen, zoals in een satirische column in De Morgen vorige week, over een “veeleer kleurloze partijsoldaat” die zijn toespraken zorgvuldig laat screenen “op de eventuele aanwezigheid van een persoonlijk standpunt”. En kijk, ook hierover doet hij geen scherpe uitspraak.

“Maar heb je ook de alinea gelezen dat ik misschien een onderschat figuur ben, net als koning Filip?”, lacht Verherstraeten. “Ach, in de politiek mag er plaats zijn voor ironie. Je moet jezelf niet altijd au sérieux nemen. Als fractieleider moet ik ook het standpunt van de meerderheid verdedigen. Mijn eigen mening geef ik intern wel, maar ik ben een ploegspeler.”

U past goed bij CD&V.

Servais Verherstraeten: Ik ben niet toevallig christendemocraat, misschien wat aan de conservatieve kant, met de nadruk op plichten, maar ook op het belang van sociaal overleg en verantwoordelijkheid. Dat zijn sleutelpunten voor mij. Het gaat om evenwicht. Je zal mij niet horen zeggen dat we niet moeten besparen op sociale zekerheid. Dat zal nodig zijn. Maar de kansarmen moeten we ontzien. Het moet een beetje meer Lucas worden, die gaf aan de armsten, en wat minder Matteüs (van het mattheuseffect, de term voor het fenomeen dat wie veel heeft vaak ook meer krijgt en omgekeerd, red.).

Vloekt u als u zo’n column leest?

Oh, ik draai allang mee. Wie mij kent, weet dat ik graag lach, ook al eens met een ander. Dan moet je ook verdragen dat er met jou wordt gelachen. Ik heb een taai vel. Dat is ook nodig in de politiek, zeker nu zowat elke politicus zijn deel van de bagger krijgt op sociale media. Ik vond het alleen jammer dat bij de column een mooie tekening stond met mijn oude kapsel, met mijn haar nog naar voren. Sinds een kapper mij eens een tactvolle suggestie deed, laat ik het opzij knippen.

Over ethische standpunten bent u scherper. U betreurt het dat in het parlement een meerderheid is gevormd om abortus uit het strafrecht te halen en de termijn op te trekken van twaalf tot achttien weken.

Ethische thema’s liggen altijd gevoelig in de Belgische politiek. We hebben in de vorige legislatuur over de abortusregeling een compromis bereikt, laten we dat nu eerst evalueren. Weet u trouwens dat niet alleen Belgische vrouwen naar Nederland gaan, voor een latere abortus? Er komen ook Nederlandse vrouwen naar hier.

Waarom dan, als het bij hen tot 22 weken kan, wat gezien wordt als de grens voor levensvatbaarheid van een foetus?

Omdat abortus om medische redenen bij ons onbegrensd is. Mijn punt is dat het parlement met een regering in lopende zaken meer bewegingsvrijheid heeft, maar dan ook meer verantwoordelijkheid aan de dag moet leggen en voor ethische zaken moet streven naar een zo groot mogelijk draagvlak. Ik merk op dat de meerderheid voor een latere abortus geen meerderheid heeft aan Vlaamse kant.

Miet Smet, CD&V-coryfee, zei in deze krant dat CD&V eindelijk eens zou moeten inzien dat je mensen zelf moet laten beslissen in ethische kwesties.

We zijn opgeschoven en we hebben compromissen gemaakt. Ik heb respect voor het recht op zelfbeschikking, maar ook voor het recht op leven. Daarin zullen wij altijd de kant kiezen van de meest kwetsbaren, in dit geval het ongeboren leven.

Maar moet je het daarom als een criminele daad blijven zien? Nederland of Engeland - of Canada, waar er geen begrenzing in tijd is voor abortus - zijn toch geen barbaarse ­landen?

De grens van levensvatbaarheid neemt af naarmate de wetenschap vordert. En hoe langer je de termijn laat duren, hoe langer je druk zet op ouderparen die met twijfels zitten. Dat is een fenomenale druk, dat moet je hen niet aandoen. Als zij in de problemen zitten, is het aan ons om hen te helpen.

Daar zit dat paternalisme in, ‘wij zullen wel voor u denken’, zoals bij euthanasie, waar CD&V destijds tegen stemde. Wilfried Martens, zo lang boegbeeld van de partij, koos er zelf wel voor.

Als het gaat over een grens trekken bij abortus: dat is inderdaad heel moeilijk, voor iedereen. Maar dan moet je het voorzichtigheidsprincipe hanteren, vind ik. Het euthanasiedebat dateert al van lang geleden, wij zullen nooit voorstellen om dat terug te draaien. We zijn daarin geëvolueerd, we zijn niet voor therapeutische hardnekkigheid of ondraaglijk lijden, maar het gaat ons te ver om ook euthanasie mogelijk te maken als iemand het gevoel heeft dat zijn of haar leven voltooid is.

Iets anders. Bij de verkiezingen op 26 mei verloor CD&V 6% in Mol.

Ja. Dat deed pijn, zeker. Maar er komt een dag dat je de rug moet rechten en weer vooruit moet kijken. In het parlement zijn we nu met minder en moeten we een tandje bijsteken.

Hoeveel CD&V’ers zitten er nog?

We zijn van achttien naar twaalf gegaan. Dat is wel wat. Maar goed, na de verkiezingen waren er alleen maar verliezers, behalve bij de extremen. Ook wie vooruitging, zoals Groen, ging een stuk minder vooruit dan verwacht. De burgers hebben een pak vertrouwen in de politiek verloren. Het enige dat we daaraan kunnen doen, is nu heel duidelijk stappen vooruit zetten op domeinen als ongelijkheid, migratie, klimaat en globalisering.

Waarom was het verlies in Mol nog iets groter dan elders in de provincie?

Oh, dat moet je misschien zo niet opschrijven, maar we kwamen van merkelijk hoger. En CD&V is in landelijke gebieden meer achteruitgegaan, dus ook in de Kempen.

Uw partij staat voor een nieuw tijdperk, met een nieuwe voorzitter. Wat als dat Walter De Donder wordt?

Ik vind dat onze zeven kandidaat-voorzitters weinig respectvol zijn beoordeeld als ‘de zeven dwergen’. Ik ken ze alle zeven, ook De Donder. Ze zijn alle zeven ook bovenlokaal actief, ik zie ze op congressen en op recepties. Ze hebben allemaal hun talenten. We zullen op 6 december zien wie het wordt. Maandag blijven er nog twee kandidaten over na de eerste ronde. Hoe dan ook zal onze koers niet fundamenteel wijzigen. Onze normen en waarden en de solidariteit met kwetsbaren zullen blijven. De voorzitter staat tussen de leden, dat doe je als ploeg.

Nog niet eerder heeft een CD&V’er het over ‘omvolking’ gehad, zoals Walter De Donder.

Met zeven kandidaten krijg je natuurlijk een felle campagne. Soms worden dingen uitvergroot. Ik denk niet dat hij dit opnieuw zou zeggen, had hij geweten wat hij nu weet. Ik weet ook dat hij in zijn gemeente, waar hij burgemeester is, staat voor samenhang.

Na de vorming van de Vlaamse regering was er kritiek op Wouter Beke, de voorzitter die zichzelf als minister aanwees.

Voor mij was het voorzitterschap van Wouter Beke succesvol. In 2014 gingen we vooruit in de verkiezingen en hij heeft ons twee keer in de regering gebracht. In de zesde staatshervorming, overeengekomen met Elio Di Rupo, zijn een pak meer bevoegdheden naar Vlaanderen overgeheveld. Onze laatste verkiezing was niet goed, maar dat mag de rest niet ondersneeuwen. En hoeveel voorzitters worden nadien niet minister?

Waarom kreeg hij dan zo de wind van voren?

Als je verliest in het voetbal is het ook eerst de trainer die onder druk komt.

De positie van Bart De Wever (N-VA) staat niet ter discussie.

Bij de meeste partijen was er verlies en ook bij de andere is er druk. Almaci is met de hakken over de sloot verkozen en dan nog op een congres, niet door alle leden zoals bij ons. Ook bij N-VA is de homogeniteit minder groot dan in het blok van enkele jaren geleden.

U bent zelf iemand met ACW-signatuur, al moeten we vandaag Beweging.net zeggen. Hoe werkt dat dan? Volgens Miet Smet is er geen systematisch overleg meer zoals ­vroeger.

De samenleving en de politieke krachtsverhoudingen zijn veranderd. Je hebt de verstedelijking, de individualisering en de ontkerkelijking. Maar we hebben nog geregeld contacten, zeker. Dat gaat dan niet om marsbevelen, maar om overleg. Dat lijkt me maar logisch. Ik praat ook met andere groepen. Ik ben een typische CD&V’er: ik ben advocaat en dus zelfstandige en ik behoor tot het ACV. Ik heb respect voor wie risico’s neemt, maar ook voor wie het lastig heeft.

Het migratiedebat staat weer op scherp.

Wij moeten ons fair deel doen, maar niet onvoorwaardelijk. We kunnen niet het leed van heel de wereld opvangen. Er is nood aan snellere procedures. Wie erkend wordt, moet integreren, met onze hulp. Wie niet erkend wordt, moet uitgewezen worden. Onze cijfers hierin liggen te laag, amper op de helft van het Europese gemiddelde.

Echt? N-VA-staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken heeft daar toch altijd als een bezetene werk van gemaakt?

Ik stel alleen maar vast wat de cijfers zijn. We moeten er meer in investeren en meer afspraken maken met landen van herkomst. Nederland en Duitsland hebben veel hogere cijfers en zij investeren ook meer.

Hadden jullie dit niet eerder kunnen regelen?

We hebben de wetgeving samen verstrengd, maar nog niet genoeg. Er is het probleem van de herhaalde asielaanvragen, mensen die het maar weer opnieuw proberen. Dat is het geval bij een op de vier aanvragen. We zullen de wet aanpassen.

Schiet het intussen een beetje op met informateur Magnette?

Zijn aanpak bekoort me. Het is onze democratische plicht om hem bij te staan en hem te helpen slagen. Er moet zo snel mogelijk een regering komen. Elk uitstel vergroot de financiële put.

Met of zonder N-VA?

Het gaat niet eerst over wie met wie, maar over de doelstellingen. We moeten het vertrouwen terugwinnen, de lat hoger leggen voor koopkracht, klimaat en begroting. Dat zijn we verplicht aan de volgende generaties. Ik hoop dat N-VA niet opgeeft en het gesprek aandurft en in de regering stapt.

En de staatshervorming, door Magnette handig ontzenuwd door ze niet apart te bespreken maar alleen per beleidsdomein, op een pragmatische manier?

In een federaal land heb je communautaire spanningen. De staatsstructuur is nooit ‘af’. We moeten kijken waar we die moeten aanpassen en verbeteren. Maar als daar een tweederdemeerderheid voor nodig is, moet je dat eerst grondig voorbereiden. Ik verwijt de N-VA’ers dat ze dat nooit gedaan hebben. Ze zijn nooit in overleg gegaan met de Franstaligen maar ook niet met ons. Er is in de zesde staatshervorming voor 20 miljard euro aan bevoegdheden overgeheveld naar Vlaanderen. Los van de sociale zekerheid is het Vlaamse budget groter dan het federale. Laat ons dit samen verder aanpakken.

Dat klinkt meer als het verhaal van Magnette en paars-groen, dan dat van N-VA.

Ik vind het goed dat hij nu een nota gaat presenteren als informateur. Ik heb tegen de collega’s van N-VA gezegd dat zij best in de regering zouden zitten, juist om tegen 2024 een hervorming met tweederdemeerderheid goed voor te bereiden. Als je dat wil, moet je niet aan de kant gaan staan. Ik blijf erbij dat het voor de stabiliteit van dit land beter is dat de twee leidende krachten in dit land in de regering zitten. Ik hoop dat N-VA niet opgeeft. Wij zijn in deze bondgenoten. De hardvochtigheid delen we niet. Daarover wil ik wel in debat gaan.

Ik hoor dat u zeker minister wordt als CD&V erbij is.

Daar ben ik niet mee bezig, hoe raar dat ook moge klinken. Ik ben een heel gelukkig parlementslid, dat weet iedereen. De kans dat CD&V erbij is, is één op de twee.

De Franstalige christendemocraten van CDH doen ook weer mee.

Ik ben blij dat ze weer mee onderhandelen. Ik heb hen van bij het begin gezegd dat ik niet begreep dat ze voor de oppositie kozen. Het was voor ons ook veel beter geweest als ze er in de vorige regering bij waren geweest. Dan hadden we niet zo zwaar verloren, daar ben ik van overtuigd. Dan hadden zij mee de schouders kunnen zetten onder een socialere regering. De Franstalige partijen zijn stuk voor stuk linkser dan hun Vlaamse tegenhangers. Het zou een verschil hebben gemaakt. De andere families presenteren zich ook samen. Open Vld en MR, sp.a en PS en Groen en Ecolo gaan telkens samen naar de formatiegesprekken. Wij niet, we zijn familie, maar we staan op onze autonomie.

Welkom bij CD&V. Onze websites maken gebruik van cookies om jouw gebruikservaring te optimaliseren. Lees onze Cookies Policy voor meer informatie. Ons cookiebeleid en deze voorkeuren gelden voor alle CD&V-websites. Door op 'Akkoord' te klikken, ga je akkoord met de geselecteerde cookies.